February 06, 2015

जीना इसी का नाम है !

जीना इसी का नाम है !
                  સામાજિક વિજ્ઞાન વિષયમાં આ માસમાં કેટલીક મજેદાર પ્રવૃતિઓના ભાગીદાર બનાવાનો મોકો મળ્યો. શીખવાનું અને અનુભવવાનું એક મસ્તાનું ભાથું મળ્યું ! થયું કે ચલ મન એ પોટલી અહી ખોલું !
            ઇતિહાસમાં ભારતના ક્રાંતિકારીઓથી માંડી સમ્રાટ અશોક અને મોઘલ વંશની ચર્ચાઓ કરવાની હતી. ક્રાંતિકારીઓ અંગેની માહિતી તો પુસ્તકમાં છાપેલી જ છે. પણ તેનો અનુસંધાન ‘આજ’ સાથે જોડ્યો ! તેમને કહ્યું કે બધા ક્રાંતિકારીઓ વિષે વાંચી લો અને તેમાંથી કોઈ એક પાત્ર તમે પસંદ કરી લો !
          બીજા દિવસે સૌ પોત-પોતાના ક્રાંતિકારી સાથે હાજર !
         સાહેબ હવે ? હવે, ભારતની આઝાદી માટે ક્રાંતિકારીઓની શોધખોળ ચાલે છે ! જેમ ટીવી પર ભારતના શ્રેષ્ઠ સિંગર કે ડાન્સર કે અભિનય કરતા બાળકોની સ્પર્ધા તમે જુઓ છો એમ. એવી શ્રેષ્ઠ ક્રાંતિકારીની સ્પર્ધામાં તમારે તમારી એન્ટ્રી મોકલવાની છે. તેમાં તમારો બાયોડેટા મોકલવાનો છે. તમારે તે સ્પર્ધામાં ભાગ લેવા માટે યોગ્ય છો – તે માટે તમારું નામ ઠામ અને કામ લખી મોકલાવાના છે ! દા.ત.: નામ : ચંદ્રશેખર પંડિત ઉર્ફે પંડિતજી
લીધેલ પ્રતિજ્ઞા: જીવતે જીવ અંગ્રેજો ના હાથે નહિ પકડાઉં !
તમે કઈ કઈ ક્રાંતિકારી ઘટનામાં હિસ્સેદાર બન્યા અને તમે અંગ્રેજોની તાકાત ઘટાડવા શું કર્યું તે ખાસ લખજો !
એક મજેદાર બાયોડેટાનું કલેક્શન થયું.બીજા એક અનુભવમાં આપણા જળસ્ત્રોતોને ઓળખવા માટે ટીમનું સુચન એ કે આપણે ચેક ડેમ પર જ જઈએ.એકલા ચેક ડેમની મુલાકાત? બીજું શું કરીએ ?
સૂચનો મળ્યા - “ખેતરમાં જઈશું !માઈક સેટ લઇ જઈશું ! ગીતો ગાઈશું ! ચિત્રો દોરીશું ! ખાવાનું લઇ લઈશું ! બધા ભેગા મળી ખાઈશું ! શિક્ષકે નવો સૂર આલાપ્યો કે બધા બધું ભેગું કરી, બધા ભેગા મળી ખાશું !
...........અને ધોરણ-૫ અને ૬ ની અમારી પલટન ઉપડી એ કુદરતી વર્ગમાં !
                      ચેક ડેમ વિષે ચર્ચા થઇ, તેના ઉપયોગો, તેનું બાંધકામ તેમાં એક જ બાજુ કેમ ટેકા છે ? કેટલાકે તેની ઊંડાઈ વિષે પોતાની માહિતી શેર કરી તો કેટલાકે તેમાં કોના કોના તગારા વહી ગયા તેની ! કોઈકે પોતે ન્હાવા પડેલા ત્યારના અનુભવ કહ્યા તો કેટલાકે તેમાં માછલી પકડવા શું કરાય તેની વાતો કરી. નજીકના ખેતરમાં રીતસર બધા દોડી ગયા ! ખેતરમાં જુદા જુદા શાકભાજીના છોડ ની ઓળખ કરાવી ( શિક્ષકે બાળકોને નહિ !- બાળકોએ શિક્ષકને !) તેમાં આવતા ખર્ચની ચર્ચા – ઉપજ કેટલી થાય ? પછી ૩૦ મીનીટનો એક મુક્ત તાસ થયો- જેમાં સૌને પોતાને અત્યારે જે કરવું ગમતું હોય તે કરવાનું કહ્યું – મોટાભાગનાએ ચિત્રો બનાવ્યા- બે-ત્રણ વિદ્યાર્થીઓએ પક્ષીઓના અવાજ ઓળખી તેમના નામ લખ્યા. કેટલાકે ત્યાં જોવા મળતા જીવ જંતુની યાદી બનાવી ! તો કોઈકે ત્યાંનું વર્ણન લખ્યું ! ગીતો ગાયા-કાવ્યો થી લઇ હિન્દી/ગુજરાતી ફિલ્મો અને લોકગીતો ! પાછા વળવાનો સમય થવામાં હતો – એટલે બધાને એવા જુથમાં બેસવાનું હતું કે કે જેમની સાથે તેઓ પહેલા ક્યારેય જમવા કે નાસ્તો કરવા ના બેઠયા હોય ! સુચના અટપટી હતી- પૂછાપૂછ – “અલ્યા આપણે જોડે બેઠા હતા ?  હાલ્યા- ત્યાં ડેરી એ ગયા ત્યારે ન તા બેઠા ! આપણે બે તો નહિ જ - આપણે રોજ જોડે બેસી જઈએ છીએ મધ્યાહન ભોજનમાં !  થોડી અફરાતફરી થઇ ગઈ પણ છેલ્લે નવા જૂથ રચાયા અને વહેચ્યો "આનંદ પ્રસાદ" !  એના પછીના એમના મનોભાવો અને વાતો લગભગ અવર્ણનીય છે ! જો તસ્વીરોમાં વાંચી શકાય તો ખરું ! વાંચીએ તસવીરો ને !






















January 30, 2015

ચિત્ર- એક ભાષા !!


ચિત્ર- એક ભાષા !!
           “આપણી લાગણીઓને પ્રગટ કરવાનું અથવા તો એકબીજા સાથે લાગણીઓને શેર કરવાનું માધ્યમ એટલે આપણી ભાષા” – ભાષાની આવી વ્યાખ્યા કરીએ તો સૌથી જૂનામાં જૂની ભાષા ચિત્રો ગણાય.. જયારે ભાષા ફક્ત બોલાતી હતી એટલે કે લેખિત સ્વરૂપ ન હતું ત્યારે પણ ચિત્રો ભરેલી દિવાલ ધ્વારા એકબીજાને સંદેશાઓ આપવાનું કાર્ય ચાલતું હતું ! ચિત્ર તો આમેય મોટાં – નાનાં- વૃદ્ધ દરેક વ્યક્તિને ગમતી વસ્તુ છે. વર્ગકાર્ય દરમ્યાન વિષય તરીકે - ચિત્રકળા બાળકોને રોમાંચિત કરતો રહ્યો છે. શાળાઓમાં પણ જયારે જાહેરાત કરવામાં આવે કે કાલે ચિત્ર સ્પર્ધા છે ત્યારે બાળકના ચહેરાની લાલી અને આંખોની ચમકમાં એક નવીન રંગ ઉમેરાય છે. કેટલીકવાર આપણને એવી વાતો કાને પડે છે કે “ચિત્ર દોરતાં આવડવું એ તો કુદરતી કૌશલ્ય છે.” – 

ચાલો એકવાર માની પણ લઈએ કે હશે પરંતુ જેમ આપણે ક્રિકેટ શીખવી બધાને સચિન નથી બનાવવા પરંતુ આપણા પ્રયત્નો વડે એક ક્રિકેટર અથવા તો ક્રિકેટનો અનુભવી/જાણકાર તો બનાવી શકીએ ને ! બસ, આ વાત આપણા ચિત્ર વિષયના વર્ગકાર્ય દરમ્યાન વિચારએ. શું આપણા વર્ગકાર્ય દરમ્યાન ચિત્ર માટેનો બાળકોને કેટલો સ્કોપ આપીએ છીએ. કેટલીકવાર એવું બને છે કે વર્ગખંડો ધ્વારા શારીરિક શિક્ષણ – ચિત્ર – સમાજ ઉપયોગી ઉત્પાદન કાર્ય વગેરેનું વિષયોનું અથવા તો તાસોની ઉપેક્ષાઓ પણ થતી જોવા મળે છે. તેને જ કારણે બાળક જયારે ચિત્રસ્પર્ધામાં જે ચિત્રો દોરે છે તે જોઈ નવાઈ લાગે છે કે અરે! મારા વર્ગના બાળકોએ તો મેં ધાર્યા કરતાં પણ ઘણો સારો દેખાવ કર્યો છે ને ! – ત્યારે પુરક વિચાર એ પણ કરવાનો થાય છે કે તેને જો આ બાબતનું પૂરું માર્ગદર્શન અને સતત મહાવરો મળ્યો હોત તો ?
                       ગાંધી નિર્વાણ દિને “ગાંધીજી અને સફાઈ” – બેનર હેઠળ રાજ્યની તમામ શાળાઓએ ચિત્રસ્પર્ધા યોજવાનો ઉદેશ્ય હતો- બાળકોને ગાંધી બાપુના સ્વચ્છતા પ્રત્યેના પ્રેમનો  પરિચય કરાવી બાળકો તેમના પોતાના જીવનમાં સ્વચ્છતાને વણવા માટેનો. આપણી શાળાએ પણ સ-ઉદેશ્ય આગવા આયોજન અને નિયત સમય મુજબની સ્પર્ધા યોજી. નવાઈ એ હતી કે બાળકો ચિત્રમય...-શિક્ષકો ચિત્રમય  – આઈ વિટનેસ ચિત્રમય... –મુલ્યાંકનકારો ચિત્રમય એ તો ઠીક શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિના અધ્યક્ષ કે જેઓને બાળકોને પ્રોત્સાહિત કરવા આમંત્રિત કર્યા હતાં તે પોતે પણ ચિત્રમય... ત્યારે થતું કે બાળકો સાથે જ જાતે ચિત્ર દોરવા બેસી જવું તેનાથી વળી વધુ પ્રોત્સાહન શું હોઈ શકે ? - ચાલો કેમેરા વડે નિહાળીએ સ્પર્ધા સમયના અમારી શાળાના પટાંગણના આનંદિત પર્યાવરણને...
સ્પર્ધાના આઈ વિટનેસ - મિતેશભાઈ અને બાબુકાકા 

શાળા પરિવારને મૌન પડાવી સ્વચ્છતા અંગેના શપથ લેવડાવતા શ્રી રાકેશભાઈ પ્રજાપતિ 

હું શપથ લઉં છું કે ...... 
મૌન.....

સ્પર્ધકોને મટીરીયલ વિતરણ......









ધોરણ-1/2 માટે રંગપુરણી....




ધોરણ-1/2 માટે એવા સ્કેચ જેમાં બાળકોને નખ - વાળ -દાંત -શૌચાલય વગેરેનો સંદેશ મળી રહે....

વિભાગ-1 માં પ્રથમ અંકિત..
વિભાગ-૨ માં પ્રથમ વિશાલ
સ્પેશ્યલ બાળક માટે સ્પેશ્યલ મદદ કરતાં અમારા શિક્ષકશ્રી સ્વપ્નીલભાઈ 
બાળકો અને શિક્ષકોની સાથે સાથે SMC અધ્યક્ષશ્રી પણ ચિત્રમય.... 

શિક્ષકશ્રીઓ...
આઈ વિટનેસ પણ ચિત્રમય...

મૂલ્યાંકનકાર ગોપાલભાઈ  પણ .... 
ચાલો  વિડીયો ધ્વારા આ ઇવેન્ટને માણીએ.....

January 26, 2015

લોકશાહી !


લોકશાહી -  कितने दूर, कितने पास ?

                       મસ્તી કી પાઠશાલાના પ્રતિનિધિરૂપે – આઈ.આઈ.એમ.-અમદાવાદ ખાતે યોજાયેલ “ત્રીજી ઇન્ટરનેશનલ કોન્ફરન્સ ઓન ક્રિએટીવીટી એન્ડ ઇનોવેશન એટ ગ્રાસરૂટ” માં ઉદઘાટક તરીકે બોલતા – શાળાનું ધ્યેય વાક્ય જુદા જુદા ત્રીસ દેશોના પ્રતિનિધીઓને પણ સ્પર્શી ગયું.- અને તે “શ્રેષ્ઠ શાળા થી શ્રેષ્ઠ સમાજ અને શ્રેષ્ઠ સમાજ થી શ્રેષ્ઠ રાષ્ટ્ર !” ત્યાં જ બીજી એક બાબત એની સાથે સંકળાઈ કે આખરે “શ્રેષ્ઠ રાષ્ટ્ર” કોને કહેવું ? જ્યાં દરેક નાગરિક પોતાના હક વિષે સભાન હોય અને ફરજ પાલન વિષેની જવાબદારી પ્રત્યે સંવેદનશીલ !આવા બધા વિચાર સાથે શાળામાં – પ્રજાસત્તાકદિનની ઉજવણીનો માહોલ –
·         પ્રશ્નો જ પ્રશ્નો –

Ø  શું હજુ બધા લોકો કે જેમની પાસે સત્તાની ચાવી છે  તે બધા મતની તાકાત સમજે છે?” “શું હજુ તેઓ પોતાના હકો પ્રત્યે જાગૃત છે ?” “શું તેઓ હજુ તેમની ફરજ પાલન માટે પોતાની જાતને સજાગ રાખે છે ?” “શું તેમને સ્વચ્છંદતા અને સ્વતંત્રતા વચ્ચેનો ભેદ માલુમ છે ?” વિચાર વમળો પણ હતા ને મોકો પણ  શાળાની ઉજવણીની તૈયારીમાં લાગેલા વિદ્યાર્થીઓ સાથે ચર્ચા ચાલી કે આઝાદી કોને કહેવી?” “કોઈ તમારા ઘરમાં આવે અને તમારી વસ્તુ લઈને જતો હોય  તમે તેને પકડો અને તે જવાબ આપે હું આ દેશનો આઝાદ નાગરિક છું ! હું ગમે તે કરું ! શું આને આઝાદી કહેવાય ?” તેમને ડોકા ના કહેવા ધુણાવ્યા ! તો વ્યાખ્યિત કર્યું કે આપણી આઝાદી આપણા એક વર્તુળમાં છે જે વર્તુળ બીજાની આઝાદીના વર્તુળમાં ખલેલ ના કરવું જોઈએ ! સાચી આઝાદી એ છે કે જયારે તમે તમારી આસપાસ બનતા પ્રસંગોમાં તમારી જવાબદારી ઉપાડતા થાઓ.- 

             ...........અને આ વાક્ય સાથે તેમને જવાબદારી ઉપાડી આખી ઉજવણીનો કાર્યભાર સોપ્યો – શનિવારે નાની નાની બાબતોમાં તેમના ઈનપુટ મળ્યા – પરફેક્ટ પ્લાનિંગ કર્યું – જેમાં ચાલુ નાટકમાં દ્રશ્ય બદલાય એટલે સ્ટેજ પરથી ખુરશી કોણ લઇ જશે થી માંડીને કયું જૂથ ક્યારે પ્રેક્ષકમાંથી ઉભા થઇ બેકગ્રાઉન્ડ જશે ? ત્યાં સુધીનું !  સમગ્ર કાર્યક્રમ આયોજન મુજબ પૂર્ણ થયા પછી વિચાર કરતા લાગે છે કે – જો આ રીતે આ પેઢીને કેળવતા રહીએ  તેમને જવાબદારી ઉપાડતા કરીએ તો –“લોકશાહી હાથવેતમાં છે !” નહીતર રાહ જોયા કરીએ–કોઈક ગાંધી ને સરદાર ની !  

 

મુર્ખના સરદાર.. નાટક 
 

નાટક- શેરી સ્વછતાં [ધોરણ-3/૪]

નાટક- શિવાજી મહારાજ...

નાટક-   એક પરિક્ષા.....

નાટક-: સફરજન & જલેબી - ધોરણ-૮ 
પ્રજાસત્તાકની ઉજવણીમાં પોત-પોતાની ભાગીદારી નોધાવતા બાળકો...
 


 

બાળકોના કાર્યોનું ડિસ્પ્લે...
ઉજવણી અને નાટકના વિડીયો ચેનલ નવાનદીસર પર ટૂંક સમયમાં.....