July 12, 2015

ઉપચારાત્મક કાર્ય અને આપણે !!!!


ઉપચારાત્મક કાર્ય  અને આપણે !!!!
               પ્રાથમિક શાળાઓમાં અત્યારે ઉપચારાત્મક કાર્ય ચાલી રહ્યું છે. ઉપચાર એ બાળકોનો કે જેઓ ગુણોત્સવ- ૫ દરમ્યાન ધ્યાને આવ્યું કે આ બાળકો તો મેઈન સ્ટ્રીમથી પાછળ છે. સાદી ભાષામાં કહીએ તો શૈક્ષણિક પ્રવાસે નીકળેલા શાળા પરિવારના  આ બાળકો એવા સભ્યો છે કે જેઓ કોઈ કારણસર આપણી ટીમના બીજા સભ્યોથી પાછળ રહી ગયા છે અને આપણે તેઓને તેમની ટીમ સાથે ભેગા કરી તેઓને આગળનો પ્રવાસ કરાવવાનો છે. મિત્રો ઉપચારાત્મક કાર્યની વાત આવે ત્યારે આપણી ઘણી ફરિયાદો હોય છે, જેમકે વાલીની શાળામાં આ બાળકોને મોકલવાની અનિયમિતતા, પાછલાં ધોરણના તેના શિક્ષકો પુરતું ધ્યાન ન આપ્યાનો ખાનગીમાં આક્રોશ, બાળકની સમજ શક્તિની મર્યાદા વગેરે વગેરે... હોઈ શકે છે કે કારણ ગમે તે હશે પણ આ બાળકનો શું વાંક? કે જેને આપણે જે શૈક્ષણિક દુનિયાના પ્રવાસે લઈને નીકળ્યા છીએ તેને જાણવા/માણવા અને સમજવા માટે જરૂરી ત્યાંની પ્રાથમિક ભાષા અને પ્રાથમિક ગણતરીની જ પુરતી જાણકારી નથી !!! અને મિત્રો આવી પરિસ્થિતિમાં આપણે જ કોઈ અજાણ્યા દેશનો પ્રવાસ કરવાનો હોય તો ત્યાં આપણે પણ કેટલો સમય મોં હસતું રાખી ટકીએ ? દરેક બાળક શાળા પરિવારનું એક અંગ છે. આપણે મન કદાચ ૪૦ બાળકો એટલે કે એક વર્ગખંડ ! અને તેમાંથી બે ચાર બાળકોને નહિ આવડે તો પણ આપણી મહેનતનું પરિણામ ૯૦% તો છે જ ને ?? પરંતુ જો ધ્યાનથી વિચારીશું તો ખ્યાલ આવશે કે આપણી સામે ઉજવળ ભવિષ્યની અપેક્ષાઓ સેવીને બેઠેલી અલગ અલગ પોતાની અંગત જિંદગીઓ છે તેમાંથી બે ચાર તો બહુ કહેવાય પરંતુ એકાદ જિંદગી પણ જો આપણા પ્રમાણિક પ્રયત્નને અભાવે સ્ટ્રીમ બહાર જ રહી રોળાઈ જશે તો આપણે આપણને જ માફ નહિ કરી શકીએ ? મિત્રો, શાળા પરિવારની આપણે જ્યારે વાત કરીએ છીએ ત્યારે આપણા વર્ગખંડોમાંના આ બાળકો પણ તેના અંગો છે ! અને કોઇપણ કારણસર અથવા તો કોઈની પણ બેદરકારી અથવા તો માની લઈએ કે કુદરતી મંદ વિકાસને કારણે પણ જો આપણા શરીરમાંનું કોઈ એક અંગ પોતાનો વિકાસ છોડી દે ત્યારે આપણે કારણો શોધવામાં નહિ પણ ઉપચારો કરવામાં જ વધારે ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી દેતાં હોઈએ છીએ. આંગળીઓ દશ છે કે દાંત વીસ છે તો એકાદ આઘાપાછી થશે તો શું વાંધો ? તેવો વિચાર ય પણ મનમાં નથી ફરકતો હોતો અંતે તે એક દાંત કે આંગળીને બચાવવા બધું જ કરી છૂટતાં હોઈએ તો પછી કોઈના ઉજવળ ભવિષ્યના પ્રયત્નો માટે આપણે કેમ પાછા પડીએ ? 
               ચાલો, "થાય એટલું જ નહિ, પણ જરૂરી હોય તેટલું" કરવામાં લાગી જઈએ" - અને [બાળકોને મેઈન સ્ટ્રીમમાં જોડ્યાંનું પડકારરૂપ કાર્ય ] કોઈ ન કરી શક્યું [તેના ભુતકાળના વર્ગશિક્ષકો પણ ન કરી શક્યા] તે મેં કર્યું નો ગર્વ અનુભવીએ!!! 

July 01, 2015

“વળતર”નું “વળતર” કેવી રીતે??


વળતર”નું “વળતર” કેવી રીતે??

                            બાળકો એ આપણી અણમોલ મૂડી છે – પછી વાલી તરીકે તે ઘરનાં હોય કે શિક્ષક તરીકે વર્ગખંડના હોય, પરંતુ બાળક એ તો બાળક છે – આપણે જ્યારે બાળકોના શિક્ષણની જરૂરિયાત વિશે વિચારતાં હોઈએ ત્યારે પોતાનું બાળક અને શાળાના બાળકો બંનેના શિક્ષણ માટેની જરૂરિયાત અને પ્રયત્નોને અગલ – અલગ આંખે ન જોતાં હોઈએ, તો તે એક આગવા શિક્ષક તરીકેનો ગર્વ લેવા જેવી બાબત છે. ગીજુભાઈ બધેકાની તમામ વાતોનો એક જ સાર છે કે “બાળક કેન્દ્ર સ્થાને હોય” અને અમારી તમામ વાતોનો પણ એક જ સાર હોય છે કે “ઘરનું બાળક ડાબી આંખ છે તો શાળાનું બાળક એ તમારી જમણી આંખ છે.” આપણી દરકારને અભાવે જો બંનેમાંથી કોઈ એક આંખની પણ નજર ધૂંધળી પડશે તો ? તો આપણી દ્રષ્ટી કુંઠિત થયેલી ગણાશે. હકીકત તો એ પણ છે કે જયારે શિક્ષક તરીકે આપણી નિમણુંક થઇ હોય ત્યારે આપણા ઘરની આર્થિક વ્યવસ્થા પણ આપણા શાળાનાં બાળકોને આધારે અને આભારે છે. તેમની educational Treatment ના બદલામાં આપણને મળતાં પગાર રૂપી વળતરને કારણે જ આપણે આપણા બાળકોને સારી treat આપી શકીએ છીએ. ત્યારે વળતરનું પૂરું વળતર આપવું એ આપણી ફરજ - આપણી માણસાઈ અને તેમનો હક પણ બને છે. અને ખાસ વાત તો એ પણ છે કે આપણી આવી નિષ્ઠા જ આપણને અહેસાસ થશે કે.. 
हां, प्रलय और निर्माण हमारी गोद में खेलते हैं !!!"

June 30, 2015

“વાંચવું” એ ખરેખર છે શું ??


આ- “વાંચવું” એ ખરેખર છે શું ??
કોઈ પણ કૌશલ્ય શીખવાના કેટલાક સ્ટેપ્સ હોય છે.
સાઈકલ આપણને સૌને યાદ છે – એક પગ વાંકો કરી ને ‘પગ પેન્ડલ’ પછી લાકડી પર’ અને ત્યારબાદ સીટ પરની સવારી ! વધુ મહાવરો થાય એટલે ડબલ સવારી ને કરતબ બતાવવા કેરિયર પર બેસી સાઇકલ સવારી !
વાંચનને કૌશલ્ય કહીએ છીએ !
એના માટે મૂળાક્ષરથી શરૂ કરવાથી માંડી ને શબ્દ-પધ્ધતિ નો ઉપયોગ આપણે કરી ચુક્યા છીએ છતાં બધા બાળકો વાંચતા થઇ જ જાય એવી કોઈ ગેરંટી કોઈ શિક્ષક આપી શકતો નથી. અમે પણ નહિ – પીડા થઇ આવે જયારે બાળકો તેમની ઉમર મુજબનું વાંચન ના કરી શકે ત્યારે !
વાંચન ના આવડવાના કારણો વૈજ્ઞાનિક ઢબે શોધવા જોઈએ. કેટલાક કારણો –
૧. વાંચન એ કુદરતી ક્રિયા છે. તે બીજ-છોડ-વૃક્ષ એમ ફૂલેફાલે છે. અને આપણે તેને સ્ટ્રક્ચરમાં જોઈએ છીએ – એક એક ઈંટ મુકતા જઈએ અને વિચારીએ કે દીવાલ કેવડી થઇ. એવું બનતું નથી- કોણે ક્યા સમયે વાંચતા આવડી જાય ખબર પડતી નથી. જેમ છોડ ક્યારે મોટો થાય છે એ ચાલુ વર્તમાન કાળમાં – લાઈવ જોઈ શકાતો નથી. એ તો નિયમિત માપન અને તેની નોધથી ખબર પડે કે હા, આમાં તો ફેરફાર છે.

૨. વાંચન સામગ્રી શરૂઆતના તબક્કે બાળકે સાંભળેલી હોવી જોઈએ. જે બાળકોના વાતાવરણમાં એ શબ્દો ઓછા બોલાતા હોય તેવા શબ્દો એ વાંચી પણ શકતા નથી.

૩. જે બાળકો વસ્તુઓના ચિત્ર ઓળખી ભેદ પાડી શકતા નથી તેઓ વર્ણ ના ચિત્રો પણ ઓળખી ભેદ પારખી તે મુજબનો ઉચ્ચાર કરી શકતા નથી.

૪. કદાચ પહેલા કરતા આપણે શિક્ષક તરીકે વધુ અસહિષ્ણુ થઇ ગયા છીએ. કારણ જે પણ હોય તે આપણને તાત્કાલિક પરિણામ જોઈએ છે.

૫. થોડાક સમયમાં આપણે આપણી પધ્ધતિ બદલી નાખીએ છીએ. એકદમ નર્યું કંટાળાજનક વાંચવાનું આપીએ છીએ.

૬. વાંચન માટે બાળકોની વય ધ્યાનમાં રાખવાને બદલે તેની કઠીનતા ( આપણે નક્કી કરેલી) – એટલે કાના માત્ર વગરના શબ્દો જ પહેલા !! એવું ધ્યાનમાં રાખીએ છીએ.

૭. ના વાંચી શકનારા બાળકોને બીજી પ્રવૃતિઓમાં જોડાવાને બદલે આપણે તેમને માત્ર એ જ વાંચતા શીખ એવું કહી અલગ પાડીએ છીએ. જે તેને લઘુતાગ્રંથી તરફ દોરી જાય છે. બાકી જેને વાંચતા ના આવડે તેને ય કવિતા ગાતા તો આવડે જ પણ આપણે આગ્રહ રહીએ કે એને વાંચતા આવડે પછી જ ગાય.

૮. કેટલાક બાળકો ડીકસલેસીયા થી પીડાય છે. જે પ્રતિભાશાળી હોવા છતાં માત્ર વાંચન-લેખનમાં મુશ્કેલી અનુભવે છે. એમના કમનસીબે આપણી પાસે એમને સાચી રીતે ઓળખી કાઢવાના કોઈ હાથવગા ટૂલ્સ નથી.
આપ પણ આપના વિચારો જોડશો જ –

June 28, 2015

કેડી વિનાનું જંગલ !!


કેડી વિનાનું જંગલ !!
           
             બાળકની લર્નિંગ પ્રોસેસને ૧૦૦% કહી શકાય તેવી રીતે  હજુ સુધી શિક્ષણવિદો પણ નથી સમજી શક્યા. આ બાબતમાં સંપૂર્ણતા તો કદાચ વર્ષોના પ્રયત્નો પછી પણ મળવી મુશ્કેલ છે. પરંતુ આપણે વર્ગખંડોમાં આપણે સૌ એક ચોકકસ પધ્ધત્તિઓનો ઉપયોગ કરતાં હોઈએ છીએ. એનાથી આપણે બાળકને શીખવાની સુગમતા કરી આપતા હોઈએ છીએ.    ક્યારેક તો અમારો અનુભવ રહ્યો છે કે જાણે શીખવાની દુનિયા એ દિશા નિર્દેશ વિનાનું કેડીઓ રહિત જંગલ છે. જ્યાં બાળક શિક્ષકરૂપી હોકાયંત્ર સાથે જંગલને જાણવા માણવા અને જીતવા નીકળી પડે છે. શિક્ષકશ્રી પણ બાળકોના શૈક્ષણિક ભોમિયા બની વર્ગખંડરૂપી વાહનમાં સવાર થઇ પાઠ્યપુસ્તક રૂપી નકશાઓ અને પદ્ધતિઓરૂપી માર્ગદર્શિકા સાથે બાળકોની યાત્રાને સફળ બનાવવાના પ્રયત્નોમાં લાગી જતાં જોવા મળે છે. આપણે અનુભવ્યું પણ છે કે શૈક્ષણિક જંગલની વાત કરીએ તો આ એક એવું જંગલ છે કે કદાચ ભૂલથી ફંટાઈ જવાશે અને ક્યાંક અથડાશો તો પણ નવુંનવું શીખીને જ આવશો !!! આવી વાતના પુરાવાઓ રૂપે ક્યારે ક્યારેક એવું પણ બને છે કે બાળકની કોઈ રમતિયાળ વર્તન એ આપણી કોઈ વિષય વસ્તુના મુદ્દાને સરળતાથી શીખવવાની પદ્ધત્તિ બની જાય છે. અને આવું જ બન્યું આ વિડીયોમાં જયારે મેં એક દીકરીને કહ્યું એ...એ...એ [AAAA] તો તેનો સામે જવાબ મળ્યો બી...ઈ ઈ  [BBB] અને પછી તો શરુ થઇ A...B...C..D... અને તેનું નામ પાડ્યું “લડાઈની A...B...C..D...”. આવું જ બન્યું   બાળકોને અંગ્રેજી અંકોની ઓળખ અને સમજ માટેના પ્રયત્નોમાં. બાળકોએ રંગપુરણી ધ્વારા  પોતે તૈયાર કરેલ ફ્લેશ કાર્ડ વડે રજૂઆત કરતાં ગયા અને બાળકો જાણતા ગયા અને વારાફરતી તેની રજૂઆતનો ભાગ બની માણતાં ગયા. આઉટ્પુટ એટલું પાવરફુલ હતું કે પ્રવૃત્તિ પછીની બે બાળકોની ચર્ચા એવી હતી કે “અલ્યા ! આપણે બંને ભેગા થયા ત્યારે કયો અંક બન્યો હતો ?  આવી જ એક પ્રવૃત્તિ બાળકોએ કરી ભોંય તળિયા પર A...B...C..D...નાં ફ્લેશ કાર્ડના બે સેટ ગોઠવીને !! જેમાં બે ટીમના એક – એક સભ્યો વારફરતી સ્પર્ધા કર્તા કે કોણ પહેલાં V શોધી લાવે ? જે જીતે તેને ૧૦ પોઈન્ટ. ત્યાર બાદ આગળ એ પણ ખરું કે કોણ પહેલાં પોતાનો સ્પેલ બનાવી શકે છે? વગેરે વગેરે...
 


June 21, 2015

વિશ્વ યોગ દિવસ !!


વિશ્વ યોગ દિવસ – સપરમું ટાણું
વિશ્વ યોગ દિવસ – સપરમું ટાણું
મોસાળમાં માં પીરસે !
વિશ્વના કેટલાય દેશો જયારે આ યોગ પ્રત્યે જાગૃતિ ફેલાવવાના યજ્ઞનો હિસ્સો બન્યા ત્યારે એક યજ્ઞ વેદી અમારી ય હતી.
       શાળામાં ત્રણ દિવસ અગાઉથી જ તે દિવસના જુદા જુદા યોગાસનોની પ્રેક્ટીસ કરાવી લીધી હતી. એટલે બધા સામુહિક રીતે એક સરખી સુચનાથી યોગ નિદર્શન કરી શકે. શાળાના વિદ્યાર્થીઓ તો આનાથી સુપેરે પરિચિત જ હતા. એટલે તેમને માટે તો આ જાણે કોઈ તહેવાર હોય ! યોગદિવસ ઉજવ્યો એમ કહેવા કરતા અમે સૌ મળી યોગમાં સમૂહ ઉમેર્યો એમ કહેવાનું વધુ યોગ્ય લાગે છે.
શાળા પ્રાગણમાં જ થયેલા આ પ્રયત્નની કેમેરા ક્લિક્સ 











ચાલો, નીચેની લીંક પર ક્લિક કરીને માણીએ અમારી શાળામાં નિયમિતપણે પ્રાર્થનાસભા દરમ્યાન થતા યોગને – 
 યોગ અને અમારી શાળા 

June 13, 2015

પ્રવેશનો ઉત્સવ !!!


પ્રવેશનો ઉત્સવ !!!

                     શૈક્ષણિક દિવાળી એટલે જ શાળા પ્રવેશોત્સવ.  આમ તો ખરેખર તે દિવસે ગ્રામજનો આપણને તેમની અણમોલ મૂડીરૂપ બાળકો આપણને સોંપી જાય છે અને આપણે પણ શાળાના ચોપડે તેને જમા બાજુ ઉધારીએ છીએ એટલે તેને ધનતેરશના તહેવાર સાથે સરખાવીએ તો પણ ખોટું નથી. શાળામાં બાળકોને પ્રવેશોત્સવ ધ્વારા જયારે આપણે પ્રવેશ આપતાં હોઈએ છીએ ત્યારે સમાજ પણ પોતાની સાક્ષી દર્શાવતો હાજર હોય છે. એ દિવસો પણ દૂર નથી કે જ્યારે કોઈ વાલી એવી પણ આમંત્રણ પત્રિકાઓ તેના સગાવહાલાને આપશે કે......
“મારા બાળકને શાળામાં પ્રવેશ આપવાનો હોઈ “સદર પવિત્ર કાર્યમાં હાજર રહી મારા બાળકને પ્રગતિના આશીર્વાદ આપવા ઉપસ્થિત રહેશો” કારણ કે સમાજ હવે શિક્ષણ પ્રત્યે વધુને વધુ જાગૃત થતો ગયો છે. અને શાળાઓએ આ જ જાગૃતિનો લાભ લઇ વાલીમિત્રો સાથે ચર્ચા યોજી બાળકના વર્ગખંડના કાર્યના અનુસંધાનમાં ઘરે બાળકોનું કેવું અને કેટલું ધ્યાન રાખવું તેનું સુચારુ આયોજન તૈયાર કરવું જોઈએ. 
કારણ કે બાળકને પ્રવેશ આપવો એ તો શૈક્ષણિક ટ્રેઈલર કહી શકાય. અને સફળ ફિલ્મ માટે તો ???  સ્ક્રિપ્ટીંગ... એડીટીંગ... શુટિંગ...  કેટકેટલી તૈયારીઓ... તમે તો જાણો જ છોને !! અને જયારે જયારે બાળકના શૈક્ષણિક ફિલ્મના નિર્માણના ઘડવૈયા તરીકે તમને નિર્માતા તરીકેની સરકારશ્રીએ એપોઇમેન્ટ આપી છે ત્યારે સુચારુ આયોજન અને સખત પરિશ્રમ માટે આપણે તૈયાર રહેવું જ રહ્યું. આવા પ્રયત્નો વડે જ આપણે આપણી ગુણોત્સવરૂપી પરીક્ષામાં A+ ગ્રેડ વાળા નિર્માતા સાબિત થઈશું.. ચાલો ગહન મનોમંથન, સુચારુ આયોજન અને સખત પરિશ્રમ માટે લાગી પડીએ.... 
ચાલો જાણીએ કેવીરીતે શાળાએ ઉજવ્યો પ્રવેશનો ઉત્સવ .....
શાળા પરિવારમાં સામેલ થનાર નવા સભ્યો ...





પાણી બચાવશું , કેવીરીતે ?- જયરાજ 
  
દેશભક્તિ ગીતની રજુઆતના કેટલાંક દ્રશ્યો...  

  
મહેમાનોનું પ્રેરક સંબોધન........

પોતાની પેઢીને શિક્ષણની કેડી પરના  પ્રવેશની સાક્ષી બનવાની આંખોમાં તાલાવેલી સાથેના ગ્રામજનો... 

કાર્યક્રમમાં ઉપસ્થિત રહી પ્રોત્સાહિત કરનાર સૌનો ખૂબ આભાર ...

નવી ટીમ તેમના કેપ્ટન સાથે...
ચાલો, કેમેરાની ક્લીકીંગમાં રહી ગયેલી પળોને વિડીયો ધ્વારા માણીએ...

June 01, 2015

ધોરણ પહેલાનાં ‘બાળકો’ અને ધોરણ પહેલાનાં ‘વર્ગશિક્ષક’ !!!


ધોરણ પહેલાનાં ‘બાળકો’ અને ધોરણ પહેલાનાં ‘વર્ગશિક્ષક’

                           મિત્રો, વેકેશન પૂર્ણતાને આરે છે, શાળાના નવીન સત્રની શરૂઆત શૈક્ષણિક જગતની દિવાળી જેવા મોટા તહેવાર “પ્રવેશોત્સવ” થી થાય છે ત્યારે આપણા કરતાંય વધુ રોમાંચ એ કુટુંબોમાં હશે જેની નવીન પેઢી  શાળામાં પ્રવેશ મેળવી રહી છે. મનમાંની અઘોષિત કેટલીય અપેક્ષાઓ અને  આંખોમાં છુપાવેલી કેટલીય આશાઓથી પ્રચુર આ કુટુંબો કાગડોળે આ શૈક્ષણિક મહોત્સવની રાહ જોતાં હશે. ત્યારે આપણા શાળાકીય પરિવારમાં આ નવીન સભ્યોની પધરામણી થવા જઈ રહી છે તેની ઉત્સુકતા એક શિક્ષક તરીકે થવી તે તો પ્રાચીન સમયના “ગુરુ”ની વ્યાખ્યાની સ્વાભાવિકતા જ કહી શકાય . સાથે સાથે આપણે એમના માટે પણ સુસજ્જ થવાનો આ સમય છે- જેઓ આપણને પોતાની પેઢી રૂપી આ ઝાડને સુશોભિત રાચરચીલાનો ઘાટ ઘડાવવા માટે આપણા ભરોસે છોડી જવાના છે. આ કાર્યના બદલામાં મળતી મહેનતાણાની રકમનો જથ્થો જ આપણને સમજાવી દે છે કે આપણને સોપાયેલું આ કામ સમાજ માટે કેટલું મહત્વનું છે. નવીન બાળકો જયારે પહેલા ધોરણમાં પ્રવેશ મેળવી પહેલીવાર જયારે શાળામાં પ્રવેશ કરી તેના શિક્ષકને મળે છે ત્યારે તો શાળા પરિવારમાંના પહેલા ધોરણના વર્ગશિક્ષકની જવાબદારી અનેકો ઘણી વધી જાય છે. પહેલું કારણ તો The First Impression is The last impression”. બીજું કારણ જ્ઞાન અને વિજ્ઞાનનો એ નિયમ કે કોઇપણ કાર્યની શરૂઆતમાં  જ વધારે ઉર્જાની જરૂર પડે છે. ત્રીજું કારણ.  માન્યતા છે કે  જેની શરૂઆત સારી તો અંત પણ સારો. કામની સફળતાનો આધાર તેની શરૂઆત કેવી રીતે થાય છે તેના પર છે...ચોથું... પાંચમું છઠ્ઠું.... જો શોધવા બેસીએ તો ઘણા કારણો આપી શકાય..  જેમ કે જો આપ કોઈ વાહન ચલાવવાનું જાણતા હશો તો તમને ખબર હશે કે સૌથી મહત્વનો અને સૌથી વધારે ધ્યાન પૂર્વક પાડવાનો થતો કોઈ ગિયર હોય તો તે પહેલો ગિયર હોય છે. પહેલા ગિયરમાં જ વધારે બાબતોની સંભાળ રાખવી પડતી હોય છે. તે પછી ક્લચ છોડવાની વાત હોય કે એક્સીલેટર વધારવાની,  બેલેન્સ સાચવાની વાત હોય કે યોગ્ય ગતિ માટે ધીરજ ધરવાની - પહેલા જ ગિયરમાં જો આપણે વધુ ગતિની અપેક્ષાથી આપણું એક્સીલેટર વધારી દઈશું તો એન્જીનમાંથી જે બુમબરાડા વાળો અવાજ સંભળાશે તેમાં એન્જીનની ભૂલ નહિ પરંતુ વ્હીકલ વિશે આપણી ડ્રાઈવીંગની નાસમજ જ જવાબદાર સાબિત થશે. પહેલાં ધોરણના બાળકો માટે પણ તેના વર્ગખંડમાંના શિક્ષક પાસેથી વધારાની આવી અપેક્ષાઓ હોય છે કે...
ü  જેનામાં બાળકના ઘરના પર્યાવરણ રૂપી ક્લચને ધીરે-ધીરે છોડાવવા અને શાળાકીય પર્યાવરણમાં ભેળવવા -માટેની કાર્યશૈલી હોય
ü  પહેલા ધોરણમાંના બાળકની શીખવાની ગતિ માટેનું ધીરે-ધીરે વધારવા માટેનું ધૈર્ય હોય
ü  પહેલા ગિયરમાં વ્હીકલ જાય છે એટલે ઇંધણની ખપત તો વધારે થશે જ તેમ પહેલાં ધોરણમાંના બાળક માટે વધારે પ્રયત્નોની ખપત થશે તે માટે કોઇપણ જાતના અણગમા વિનાની તૈયારી હોય
ü  બાળકના ઘર અને શાળાના નવીન પર્યાવરણ વચ્ચેનું બેલેન્સ કરવા માટેની આવડત હોય..
    બાકી તો પછી જેમ ડ્રાઈવીંગની નાસમજને કારણે એન્જીનમાંથી ધણધણવાનો અવાજ આવે છે તેમ પહેલાં ધોરણના વર્ગશિક્ષક તરીકેની જો અણઆવડત હશે તો વર્ગખંડમાંથી બાળકોના રડવાનો આવાજ આવ્યા જ કરે તો નવાઈ નહિ !!!  
જુઓ અમારા અત્યાર સુધીના શાળા પ્રવેશોત્સવને >> Welcome To School

May 28, 2015

યોગ અને શાળા !!


"યોગ" અને "શાળા"
મિત્રો, હવે ૨૧ જુન એટલે ‘આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ’.
યોગ એટલે શું ? યોગનું આપણા સ્વાસ્થ્ય માટે મહત્વ વગેરે વગેરે…. લખાણ વાળા બોરીંગ લેખ [બોરીંગ એટલા માટે કેમ કે આપણે જે વાત જાણતા હોઈએ – સમજતાં પણ હોઈએ તે જ વાતો આપણને કોઈ સંભળાવે તેનાથી મોટું બોરીંગ કઈ ખરું?....]  વડે અમે આપની સહનશીલતાની કસોટી કરવા નથી માંગતા. કારણ કે યોગના મહત્વ વિશે કાંઈ કહેવું તે તો જાણે સૂર્યની ઓળખ કરાવવા જેવું છે. અને અમારી એટલી ક્ષમતા પણ નથી. અમારું કાર્યક્ષેત્ર જયારે બાળકો સાથે જ જોડાયેલું છે ત્યારે બાળક જેવું જ બાળક માટેનું જ વિચારવું.  એટલે જ જ્યારે શાળા કક્ષાએ કોઈ પણ કાર્યક્રમ કરવા માટેનો લેખિત આદેશ આવે ત્યારે પણ અમારો તેના ગહન અભ્યાસ પાછળનો ઉદેશ્ય બાળકોને કેવી રીતે આમાં જોડી  શકાય અને બાળકોને આના ધ્વારા કઈ સ્કીલ વિકસાવી શકાશે તે માટેનો જ હોય છે. આજનો આ લેખ આપની સાથે શેર કરવાનું કારણ પણ એ જ છે !
 જયારે શાળામાં યોગની વાત આવે ત્યારે બાળકો યોગને ગહનતાથી જાણે અને અસરકારક રીતે માણે. યોગ એક એવી પ્રક્રિયા છે  કે જેનું મહત્વ જાણે છે બધા જ ! પણ જો દસ વ્યક્તિને પ્રશ્ન પૂછો કે, તમે ‘યોગ’ કરો છો ? તેમાંના કેટલાનો જવાબ ‘હા’ માં મળશે તે મારે કહેવાની જરૂર નથી. શાળા કક્ષાએ જ્યારે બાળકોને યોગ કરાવવા માટેની વાત આવે ત્યારે ગંભીરતા એટલા માટે વધી જાય છે કે, જો યોગના ફાયદા આપણે જાણીએ છીએ છતાં પણ દસમાંથી આઠનો જવાબ ‘ના’ હોય, તો આપણે એવા બાળકોને યોગિક ક્રિયાઓ કરાવવાની છે જેમના માટે યોગ એટલે શારીરિક પ્રક્રિયાથી વિશેષ કંઈ જ નથી ! ત્યારે તમને પણ શાળામાં યોગના અમલીકરણની ગંભીરતા સમજાશે. પરંતુ ગભરાશો નહિ દર વખતે જેમ અમારો ઉદેશ્ય હોય છે કે અમલીકરણનું સરળીકરણ કરો પણ outcomes સાથે કોઈ બાંધછોડ નહિ. 
જેના અમલીકરણમાં બાળક યોગને જાણે પણ ખરો અને યોગને માણે પણ ખરો ! મિત્રો યોગ શાળામાં શા માટે ? એવો જ્યારે કેટલાંક મિત્રો પ્રશ્ન કરતાં હોય છે ત્યારે નવાઈ લાગે છે. વાત બાળકોની સમજ શક્તિની હોય કે શ્રવણ શક્તિની , લેખન ક્ષમતાની હોય કે લર્નિંગ ક્ષમતાની.. કાંડાની કસરત ધ્વારા લખાણનું મરોડ કે પછી નેત્રમણીના પરિભ્રમણ વડે બાળકોની વાંચન ક્ષમતાની શિથીલતાને દૂર કરો... પાંચ મીનીટનો યોગ્ય યોગ પાંચ કલાકની સ્ફૂર્તિ આપશે.. એનો સીધો અર્થ એ જ થાય છે કે મોર્નિંગ એસેમ્બલીની યોગિક ક્રિયા આખો દિવસ આપણા વર્ગખંડના વાતાવરણને સ્ફૂર્તિલું બનાવી રાખશે.  દરેકમાં યોગ આપણો સહાયક-સાથી સાબિત થશે. યોગ એટલે ફકતને ફક્ત શારીરિક અને માનસિક ચુસ્તી અને સ્ફૂર્તિ જ નહિ પરંતુ બાળકોના માનસિક વિકાસ સાથે સીધી રીતે જોડાયેલ છે. શાળાઓમાં બાળકો નિયમિતપણે  યોગિક ક્રિયા કરે અને તે પણ સમય મર્યાદામાં...  
નવાનદીસર શાળામાં થતી યોગિક ક્રિયાઓ
 બાળકો ધ્વારા જ કરાવી શકાય તેવી  નવાનદીસર શાળામાં થતી યોગિક ક્રિયાઓની PDF ફાઈલો ડાઉનલોડ કરો 
ÞÞÞ
Þ નવાનદીસર શાળામાં બાળકો ધ્વારા જ થતી યોગિક ક્રિયાઓના વિડીયો જૂઓ Þ